Ομιλία κατά τη συζήτηση του νομοσχεδίου «Αξιοποίηση του πρώην Αεροδρομίου Ελληνικού – Πρόγραμμα ΗΛΙΟΣ κ.λ.π. » 21/3/2012

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βαΐτσης Αποστολάτος): Το λόγο έχει ο Βουλευτής Β’ Αθήνας κ. Γρηγόρης Ψαριανός για οκτώ λεπτά.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΨΑΡΙΑΝΟΣ: Ευχαριστώ, κύριε Πρόεδρε.

Σε ένα βιογραφικό τραγούδι του ο Διονύσης Σαββόπουλος σε μια φράση περιγράφει την κατάσταση της Ελλάδας και του Ελληνικού. Λέει: «Ελλάδα, οικόπεδο και αποικία». Έχουμε συνηθίσει να αντιλαμβανόμαστε, να εκτιμούμε και να αξιοποιούμε οτιδήποτε έχουμε στην Ελλάδα, μικρό ή μεγάλο οικόπεδο, δημόσια περιουσία είτε και όλη τη χώρα, είτε ως οικόπεδο προς παραχώρηση να το εκμεταλλευθούμε και να το κάνουμε από άναρχη δόμηση, από αυθαιρετουπόλεις από τα πάντα ή με τη λογική της αποικίας να το παραχωρήσουμε σε κάποιους επενδυτές να κάνουν αυτοί ό,τι νομίζουν έξω από λογικές, από συντελεστές δόμησης, από οικοδομικούς κανονισμούς κ.λπ.. Το Ελληνικό είναι μικρογραφία της Ελλάδας. Ένα εγκαταλειμμένο αεροδρόμιο σε μια εγκαταλειμμένη χώρα. Ένα αεροδρόμιο στο οποίο δεν κινείται τίποτα σε μια χώρα που δεν κινείται τίποτα.

Η θέση μας για το αεροδρόμιο προκύπτει και από την πολύτιμη και πρωτοποριακή κληρονομιά του Μιχάλη Παπαγιαννάκη και επικεντρώνεται στο δίπτυχο «βιώσιμο περιβάλλον και ισόρροπη ανάπτυξη» από τη μια και «κοινωνική συνοχή και χωροταξική δικαιοσύνη» από την άλλη. Να το ξαναπώ: Χωροταξική δικαιοσύνη. Πέρα από την κοινωνική και την οικονομική δικαιοσύνη είναι και η χωροταξική δικαιοσύνη, η οποία στην Ελλάδα είναι άγνωστη έννοια και ανεφάρμοστο μέγεθος. Στο Ελληνικό μπορούμε να κάνουμε τρία μεγάλα λάθη. Μπορούμε να το κάνουμε Ντουμπάι, μπορούμε να το κάνουμε Παγκράτι και μπορούμε να το κάνουμε και ένα αχανές, ρημαγμένο, εγκαταλελειμμένο πάρκο.

Είμαστε αντίθετοι ως Δημοκρατική Αριστερά στα μεγαλεπήβολα, φαραωνικά και ανεδαφικά ή καταστροφικά σχέδια και τα αδιανόητα μεγέθη, στις μονοκαλλιέργειες 6,5 εκατομμύριων τετραγωνικών σε μια τοποθεσία δίπλα στη θάλασσα, είτε πρόκειται για πράσινο συνολικά φλου αρτιστίκ είτε για υπερδόμηση, δύο ομόλογες οπτικές που είναι είτε εντελώς ανεδαφικές είτε σε κάποιες περιπτώσεις εντελώς ιδιοτελείς.

Το δίκαιο και η δική μας λογική οδηγεί στην ανακατανομή μέρους των ωφελημάτων μιας πραγματικής αξιοποίησης του παλιού αεροδρομίου προς τους πιο υποβαθμισμένους και πυκνοκατοικημένους δήμους του Λεκανοπεδίου. Ένα επιθυμητό σχέδιο ανάπτυξης για το παλιό αεροδρόμιο, πέρα από ένα μεγάλο πάρκο, πρέπει να προβλέπει θέσεις εργασίας σε εμπορεύσιμους, δηλαδή, εξωστρεφείς κλάδους της οικονομίας και επίσης, ελεύθερη πρόσβαση του κοινού στο κοινόχρηστο πράσινο και στο θαλάσσιο μέτωπο.

Είναι προφανές ότι στο χώρο του πρώην αεροδρομίου, που αποτελεί αξιοποιήσιμη ιδιωτική περιουσία του δημοσίου, πρέπει να υπάρξει ένα σχέδιο ανάπτυξης. Πρέπει να υπάρξει ανάπτυξη, χωρίς εισαγωγικά. Υπάρχει σύγκριση στην κοινωνία ότι μία σημαίνουσα χρήση του θα είναι εκείνη του μητροπολιτικού πάρκου με την ευρύτερη έννοια.

Εμείς, ως Δημοκρατική Αριστερά, ζητάμε δύο χιλιάδες στρέμματα μικτού πρασίνου, με κτίσματα, δρόμους και ελεύθερους χώρους, από τα οποία τουλάχιστον τα χίλια θα είναι καθαρό, συνεκτικό και κοινόχρηστο πράσινο, ενιαίο πάρκο. Ένα τέτοιο μέγεθος χιλίων στρεμμάτων είναι μεγαλύτερο από τέσσερα Πεδία του Άρεως, μεγαλύτερο από έξι Εθνικούς Κήπους. Μπορεί να είναι διαχειρίσιμο, συντηρήσιμο και ασφαλές. Οι προσοδοφόρες χρήσεις του Ελληνικού πρέπει να χρηματοδοτούν και τη συντήρηση του κοινόχρηστου πράσινου, για να μην καταλήξει, όπως άλλα εγκαταλελειμμένα πάρκα, όπως το Πάρκο Τρίτση.

Χρειάζεται ένα δεσμευτικό περίγραμμα επιθυμητού σχεδίου ανάπτυξης, ο μέγιστος συντελεστής δόμησης να είναι κάτω του 0,3%. Ένας μεγαλύτερος, όπως αυτός του νομοσχεδίου, απομειώνει υπερβολικά στην πραγματικότητα το όφελος του δημοσίου. Χρειάζεται έμφαση σε ζώνες ανάπτυξης, με εξωστρεφείς θέσεις εργασίας και προστιθέμενη εγχώρια αξία, προώθηση τεχνολογικών ερευνητικών πάρκων και εργασιακό περιβάλλον υψηλής ποιότητας. Είναι προφανές ότι μία προσοδοφόρα επένδυση χρειάζεται και ένα μίγμα χρήσεων εμπορίου, τουρισμού και ψυχαγωγίας. Ένα μικρότερο ποσοστό επιφάνειας ας κατευθυνθεί στην κατοικία που θα στεγάσει και εργαζόμενους στην περιοχή και απ’ αυτούς που θα προκύψουν στις νέες θέσεις εργασίας.

Επιδιώκουμε την πόλη των μικρών αποστάσεων με ήπιες μορφές μετακίνησης και ποδηλατοδρόμους. Δεν θέλουμε ένα θωρακισμένο, περιφρουρούμενο προάστιο, αλλά πρότυπο οικισμό με βιοκλιματικό σχεδιασμό των ελεύθερων χώρων και των κτιρίων, με ενεργειακή αυτονομία, μηδενική τιμή εκλυόμενων ρύπων, αερίων του θερμοκηπίου κ.λπ. και ελάχιστο υπόλοιπο μη ανακυκλούμενων απορριμμάτων.

Προτείνουμε κατά κάτι αυξημένους συντελεστές δόμησης, εμπορικότερες χρήσεις με αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και μεγαλύτερη ύψη μόνο στις περιοχές των σταθμών του μετρό -της επέκτασης του υπάρχοντος μετρό- με παράλληλο έλεγχο της παρόδιας στάθμευσης. Θέλουμε μία πόλη σιδηρόδρομο, με τη μεγαλύτερη δυνατή χρήση των μέσων σταθερής τροχιάς για πρόσβαση, μεταφορά διοικητικών υπηρεσιών που αφορούν το νότιο τομέα της Αττικής. Θέλουμε να ενταχθούν σε περίπτωση μη διαθέσιμης εναλλακτικής χωροθέτησης ή υπό όρων μετεγκατάστασης, οι υφιστάμενες βασικές υποδομές της περιοχής στο σχέδιο.

Η γενική λογική της πρότασής μας είναι η αξιοποίηση του χώρου του Ελληνικού με όρους χωροταξικής δικαιοσύνης προς όφελος όλου του Λεκανοπεδίου και κυρίως με αντισταθμιστικά ωφελήματα στους πιο πυκνοκατοικημένους και βεβαρημένους δήμους, δηλαδή, περίπου ένα δισεκατομμύριο μπορεί να πάει στο Ταμείο Ελληνικού από τα έσοδα διάθεσης γης και να διατίθεται σε υποβαθμισμένες περιοχές της Αττικής. Να εξασφαλιστεί για τους γύρω Δήμους Αλίμου, Ελληνικού, Αργυρούπολης και Γλυφάδας κεντρικά συλλεγόμενος φόρος υπεραξίας στην ιδιωτική γη σε απόσταση έως οκτακόσια μέτρα από τα όρια της περιοχής ανάπτυξης.

Με τους πόρους του Ταμείου Ελληνικού και με άλλους συγχρηματοδοτούμενους -νέα ΕΣΠΑ κ.λπ.- μπορούν να γίνουν ιεραρχημένες παρεμβάσεις σε τρία επίπεδα, ήπιες αναπλάσεις σε πυκνοκατοικημένες περιοχές του Λεκανοπεδίου, αγορά αποθέματος γης, δημιουργία κήπων σε άδεια οικόπεδα, ανακύκλωση γερασμένων οικοδομικών τετραγώνων στη βάση φυσικού κοινωνικού σχεδιασμού μαζί με τους κατοίκους, ενεργά οικοδομικά τετράγωνα με ενοποίηση και φύτευση ακάλυπτων κλειστών χώρων πολυκατοικιών.

Επειδή ο χώρος του Ελληνικού είναι μία πολύ ακριβή γη, ενώ οι χώροι προς ανάπλαση σε αναβαθμισμένες περιοχές είναι πολύ φθηνότεροι σαν αξία γης, η ανταλλαγή μπορεί να γίνει με πολύ καλύτερους όρους από πέντε προς δέκα. Με χίλια στρέμματα στο Ελληνικό μπορούμε να κερδίσουμε έως και δύο χιλιάδες στρέμματα σε υποβαθμισμένες περιοχές με αναπλάσεις και πράσινο.

Σε πρώτη φάση, ο Δήμος της Αθήνας θα μπορούσε να συστήσει μία Επιτροπή Ειδικών για να εντοπίσουν χώρους προς απαλλοτρίωση ή ανάπλαση από μικρά άχτιστα οικόπεδα ως σύνολα μερικών τετραγώνων. Στις περιοχές ανάπλασης θα προκύψουν αναβαθμισμένες κατοικίες, χώροι στάθμευσης, κοινόχρηστες λειτουργίες, πρότυπες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και διαχείριση των απορριμμάτων, ποδηλατοδρόμοι, πεζοδρομήσεις κ.λπ.

(Στο σημείο αυτό κτυπάει το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή)

Ένα λεπτό, κύριε Πρόεδρε.

Οι παρεμβάσεις αυτές θα άλλαζαν τα δεδομένα του μικροκλίματος στο Λεκανοπέδιο, θα έδιναν ανάσα ζωής σε πολλές περιοχές και συνολικά στην Αττική -κυρίως στο περίκλειστο Λεκανοπέδιο- και θα άλλαζαν τα δεδομένα αναψυχής, άθλησης και τη ζωή των κατοίκων.

Μέτρα ενεργειακής εξοικονόμησης θα μπορούσαν να προκύψουν από τα κέρδη της αξιοποίησης του Ελληνικού σε υφιστάμενα κτίρια της Αττικής από συνεταιρισμούς κοινωνικής οικονομίας. Το όφελος για το Λεκανοπέδιο και την ενεργειακή μας οικονομία θα είναι τεράστιο. Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα μπορεί να επαναχρηματοδοτείται διαρκώς από τις εισροές των πρώτων χρηστών. Είναι ένα πρόγραμμα στη λογική της κλιματικής οικονομίας που μπορεί να έχει ταχεία απόσβεση -οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική- και να αποφέρει μόνιμα δημόσια έσοδα από τον πρώτο χρόνο εφαρμογής του και στο διηνεκές και όχι άπαξ, όπως θα προέκυπτε, αν περιοριζόμασταν μόνο στη διάθεση της γης του αεροδρομίου.

Επίσης, είναι ανάγκη να γίνει παρόχθια αναζωογόνηση-αποκάλυψη του Κηφισού -το έχουμε ξαναπεί αυτό- στο πλαίσιο ενός εικοσαετούς προγράμματος στο βόρειο, αρχικά, τμήμα του και στη συνέχεια, στο σύνολο. Σε πρώτη φάση, θα ξεκινά από τις πηγές του Κηφισού και θα φθάνει ως τη Μεταμόρφωση και λίγο χαμηλότερα, με αναπλάσεις των πρανών, των γύρω χώρων και δενδροφυτεύσεις. Σε δεύτερη φάση, θα πρέπει να γίνει η αποκάλυψη της κοίτης με απαλλοτριώσεις και απελευθέρωση παραποτάμιων χώρων, μία συνολική αναδιαμόρφωση της περιοχής των άλλοτε ποταμών που διέσχιζαν το αττικό τοπίο.

Τα έχουμε ξαναπεί αυτά. Όλο αυτό το εγχείρημα θα πρέπει να ανατεθεί σε έναν ειδικό φορέα για την αποτελεσματική διαχείριση τόσο μεγάλου έργου, ενός τύπου «ΕΛΛΗΝΙΚΟ Ανώνυμος Εταιρεία», όπου πέρα από το ΥΠΕΚΑ και τον Οργανισμό Αθήνας, θα συμμετείχαν θεσμικά η Περιφέρεια Αττικής και οι Δήμοι.

(Στο σημείο αυτό κτυπάει επανειλημμένα το κουδούνι λήξεως του χρόνου ομιλίας του κυρίου Βουλευτή)

Το Ταμείο Ελληνικού και η Περιφέρεια σε συνεργασία με τους δήμους για τις μελέτες να διαχειρίζονται με διαφάνεια τους εισρέοντες πόρους, τόσο για τη συντήρηση των κοινόχρηστων χώρων του Ελληνικού, όσο και για την κατανομή τους σε παρεμβάσεις των αντισταθμιστικά ωφελούμενων δήμων ή διαδημοτικών συνδέσμων.

Τίποτα απ’ όλα αυτά, από τις δικές μας προτάσεις, δεν περιλαμβάνεται με σαφήνεια στο υπό συζήτηση νομοσχέδιο, στο οποίο έχουμε μία πόλωση, από τη μία πλευρά, να το αξιοποιήσουμε άρον-άρον -και με εισαγωγικά- μετατρέποντάς το σε ένα Ντουμπάι ή σε κάτι τελείως ξένο προς το ελληνικό τοπίο και ξένο και στην πραγματικότητα για το δημόσιο όφελος ή, από την άλλη, να παραμείνει εγκαταλελειμμένο αεροδρόμιο ή πότε θα μπορούσε να γίνουν εξίμισι χιλιάδες στρέμματα πάρκο αφύλακτο και εγκαταλελειμμένο, επίσης ρημαγμένο. Αυτά είναι τα τρία σίγουρα λάθη που θα μπορούσαμε να κάνουμε.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βαΐτσης Αποστολάτος): Κύριε Ψαριανέ, σας παρακαλώ ολοκληρώστε.

ΓΡΗΓΟΡΗΣ ΨΑΡΙΑΝΟΣ: Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.

Θα καταψηφίσουμε αυτό το νομοσχέδιο, θα καταθέσουμε τις συγκεκριμένες προτάσεις μας και αύριο, θα σας πούμε και μερικά πράγματα για το Πρόγραμμα ΗΛΙΟΣ, μια και ο χρόνος είναι πολύτιμος και έληξε.

Να είστε καλά. Ευχαριστώ πολύ.

ΠΡΟΕΔΡΕΥΩΝ (Βαΐτσης Αποστολάτος): Ευχαριστούμε τον κ. Ψαριανό.

Κάθε φορά που τα λέτε, μας θυμίζετε το αττικό τοπίο σαν Αρκαδία, που θα έπρεπε να γίνει και να το κάνετε.

Δείτε την ομιλία στο youtube εδώ